25/05/2024
17.1 C
Serres

Μήτσος Παπανικολάου: Ομοφυλοφιλία, ναρκωτικά και επαιτεία – Η ζωή ενός «καταραμένου» ποιητή

Array

Η πολυτάραχη ζωή του Μήτσου Παπανικολάου (1900-1943) – Τα μοιραία πάθη του – Πλήρης εργογραφία – Αποσπάσματα από άγνωστα ως σήμερα έργα του – Η επαιτεία στους δρόμους της Αθήνας και το τραγικό του τέλος στο ψυχιατρείο

Στις 6/2/2022 είχαμε γράψει στο protothema.gr ένα άρθρο με τίτλο: «Λαπαθιώτης- Παπανικολάου – Μυλωνογιάννης – Φιλύρας: τρεις συν ένας Έλληνες «καταραμένοι ποιητές». Ανάμεσα στους ποιητές αυτούς ήταν και ο Δημήτριος, γνωστότερος ως Μήτσος Παπανικολάου (1900-1943).

Η κυκλοφορία από τις εκδόσεις «όγδοο» του βιβλίου «ΜΗΤΣΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ: Ποιητικά έργα και Αθησαύριστα Πεζά – ΑΠΑΝΤΑ ΤΑ ΕΥΡΕΘΕΝΤΑ»,

με εισαγωγή, επιμέλεια και σημειώσεις του Μιχάλη Χ. Ρέμπα τον Φεβρουάριο του 2023 στο οποίο περιέχονται άγνωστες λεπτομέρειες για τη ζωή και το έργο του καθώς και ανέκδοτα, ως σήμερα, πεζά του,

BMW x2 ix2 web banner mathe perissotera 1

μας δίνει την αφορμή να ασχοληθούμε εκτενώς με τον Μήτσο Παπανικολάου, έναν από τους ποιητές του πρώτου μισού του προηγούμενου αιώνα με σημαντικό, αν και μικρό σε όγκο έργο.

Ποιος ήταν ο Μήτσος Παπανικολάου

Ο Μήτσος Παπανικολάου γεννήθηκε στην Ύδρα το 1900.


Η οικογένειά του ταξίδεψε όταν αυτός ήταν παιδί στην Τύνιδα, τη Μάλτα, τη Νότια Ιταλία και την Τριπολίτιδα (της Λιβύης) και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στον Πειραιά.

Το 1907, σε ηλικία μόλις επτά ετών έγραψε το πρώτο του ποίημα με θέμα τον θάνατο του Αθανάσιου Διάκου πάνω στο εξώφυλλο του πρώτου βιβλίου που διάβασε και είχε τίτλο «Παύλος και Βιργινία».

Το 1916 ξεκινά τη συνεργασία του με το περιοδικό «Διάπλασις των Παίδων» όπου με το ψευδώνυμο «Νικητής της Αύριον» δημοσιεύει το πρώτο ποίημά του με τίτλο «Θύελλα». Παράλληλα, αρχίζει συνεργασία και με το περιοδικό «Οικογένεια» με το ψευδώνυμο «Ευπαλίνος».

Το 1917 αποφοιτά από το Γυμνάσιο Πειραιά και γράφεται στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.


Από το 1918 ως το 1920 συνεργάζεται με τα περιοδικά «Βωμός», «Μούσα» και «Νουμάς» ως Δημήτρης Παπανικολάου.

Παράλληλα, υπηρετεί τη στρατιωτική του θητεία στη Χωροφυλακή, καθώς υπήρχε τότε αυτή η δυνατότητα.

Το 1919 δημοσιεύει την πρώτη του ποιητική μετάφραση στη «Διάπλασιν των Παίδων». Πρόκειται για το ποίημα «Το Δέντρο» του Ελληνογάλλου ποιητή Jean Moreas (Ιωάννη Παπαδιαμαντόπουλου).

Τον ίδιο χρόνο δημοσιεύει τέσσερα πρωτότυπα ποιήματα: «Επί Ξύλου», «Χωρισμός», «Χαμένη Αγάπη» και «Χειμώνας».

Επίσης, συνδέεται φιλικά με τους Τέλλο Άγρα, Ρώμο Φιλύρα και Ναπολέοντα Λαπαθιώτη.

Το 1920 εγκατέλειψε οριστικά τη Νομική και στράφηκε στη δημοσιογραφία αναλαμβάνοντας την αρχισυνταξία στο μαθητικό περιοδικό του Γαλλικού Λυκείου Αθηνών «Παιδικός Αστήρ».

Το 1921 δημοσίευσε τα ποιήματα «Μια λύπη» και «Εν’ Απόγευμα».

Το 1922 εκδόθηκε η ποιητική ανθολογία του Τέλλου Άγρα (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Ευάγγελου Ιωάννου) «Οι Νέοι», με την οποία ο Παπανικολάου καθιερώνεται ως ποιητής.

Σ’ αυτή την ανθολογία δημοσιεύθηκαν τα ποιήματά του «Νοσταλγία» και «Βαρύ Τραγούδι του Καημού».

Ανεξάρτητα δημοσιεύει και τα ποιήματα: «Βράδιασμα», «Βραδινοί Θάνατοι Ι» και τέσσερις μεταφράσεις.

Το 1923 έγινε βοηθός αρχισυντάκτη στο περιοδικό «Μπουκέτο». Δημοσίευσε τέσσερα ποιήματα: «Αφιέρωμα», «Γράμμα νοσταλγικό σε καλό φίλο», «Νέοι στίχοι» και «Βραδινοί Θάνατοι» καθώς και μια μετάφραση.

Το 1924 έγινε αρχισυντάκτης στο περιοδικό «Μπουκέτο» και δημοσίευσε μια μετάφραση.

Το 1925 έγραψε το ποίημα «Όρκος» που δημοσιεύθηκε 25 χρόνια αργότερα (1950) και πιθανόν και το ποίημα «A Jean Cocteau», ενώ δημοσίευσε και δυο μεταφράσεις.

Το 1926 δημοσίευσε το ποίημα «Της Μεγάλης Παρασκευής», επτά μεταφράσεις και το πρώτο του άρθρο με τίτλο «Η αναδυομένη» που δημοσιεύθηκε στο «Μπουκέτο» στις 19/9/1926. Το 1927 δημοσίευσε επτά ποιήματα:

«Μέσα στη Βουή του Δρόμου», «Φθινοπωρινό σχεδίασμα», «Αποχαιρετισμός», «Λυρικό», «Αρρώστια», άτιτλο («In questa tomba»), «Εισαγωγή» και τρεις μεταφράσεις.

Παράλληλα δημοσίευσε το πρώτο του διήγημα «Φθινοπωρινή βραδιά», ενώ ξεκίνησε τη συνεργασία του με το περιοδικό «Νέα Εστία».

Το 1928 έγραψε το ποίημα «Sonnet» που δημοσιεύθηκε μόλις το 1947 και τα ποιήματα «Ώρες» και «Αποκριάτικα».

Το 1929 δημοσίευσε το ποίημα «Υποσχέσεις», το 1930 το ποίημα «Ραντεβού» και το δεύτερο διήγημά του με τίτλο «Ο Ατσίγγανος» ενώ το 1931 δημοσίευσε δύο ποιήματα «Κυριακή» και «Φαντάσματα».

Το 1933 δημοσίευσε το ποίημα «Μίσος» και το 1935 μία μετάφραση.

Το 1936 δημοσίευσε τα ποιήματα «Ένα Χέρι Μαύρο», «Δεν είν’ εδώ» και «Χειμώνας» και τρεις μεταφράσεις. Το 1937 δημοσίευσε το ποίημα «Domestica» και 11 μεταφράσεις.

Από τότε ως το 1941 δημοσίευσε πολλά άρθρα για Έλληνες και ξένους ποιητές.

Μάλιστα ήταν από τους πρώτους που δημοσίευσαν επαινετική κριτική για τον Οδυσσέα Ελύτη (1938), ενώ αντίθετα αρνητική ήταν η κριτική που δημοσίευσε για τον Γιάννη Ρίτσο το 1940. Θετική ήταν επίσης η κριτική που έγραψε για τον Γιώργο Σεφέρη (1941).

Το 1938 ο Παπανικολάου δημοσίευσε δέκα ποιήματα:
«Θάλασσα του Βορρά», «Παιχνίδι», «Στήλη», «Αθανασία», «Νοσταλγία», «Ύδρα 1910», «Εξοχικό Όνειρο», «Παραίσθηση», «Εαρινό» και «Φαύνοι» και οκτώ μεταφράσεις. Το 1939 δημοσίευσε τα ποιήματα «Εσωτερικό» και «Τοπίο» και τρεις μεταφράσεις.

Το 1941 ,αν και ζούσε σε άθλιες συνθήκες δημοσίευσε το τρίτο του διήγημα με τίτλο «Το φωτισμένο παράθυρο» και κάποιες βιβλιοκριτικές. Το 1942 δημοσίευσε το πεζοτράγουδο «Ο δρόμος της θάλασσας».

Το 1943 δημοσίευσε οχτώ διηγήματα στο «Μπουκέτο» όμως η υγεία του είχε κλονιστεί. Κλείστηκε στο τμήμα τοξικομανών του Δημόσιου Ψυχιατρείου με σκοπό την αποτοξίνωση.

Αν και αρχικά είχε κάποια θετικά αποτελέσματα, τελικά υποτροπίασε και πέθανε από υπερβολική δόση ναρκωτικών.

Όλα τα παραπάνω στοιχεία, που ίσως είναι λίγο κουραστικά, αλλά σίγουρα ενδιαφέροντα, υπάρχουν στο «Χρονολόγιο» («Ο Μήτσος Παπανικολάου και η Εποχή του») του βιβλίου «ΜΗΤΣΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ: Ποιητικά έργα και Αθησαύριστα Πεζά». Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στον επιμελητή του βιβλίου Μιχάλη Χ. Ρέμπα και για τη συγκεκριμένη ενότητα σε αυτό.

Ομοφυλοφιλία, ναρκωτικά και επαιτεία: Ο αυτοκαταστροφικός Μήτσος Παπανικολάου

Ο Μήτσος Παπανικολάου παραδόθηκε «στον κυκεώνα των παθών του και τη φθορά του κορμιού και της ψυχής ξεπουλώντας την πολύτιμη πραμάτεια του για να τα βγάλει πέρα με τα έξοδα της χθαμαλής του ζήσης και να ζαρώσει σε μια χαμοκέλα της Κοκκινιάς…» γράφει ο Θωμάς Κοροβίνης και συνεχίζει:

«Σπαράγματα της χαμοζωής των στερνών του χρόνων μας έχουν παραδοθεί: αδειάζει τη βιβλιοθήκη του Λαπαθιώτη και την πουλάει στα παλιατζίδικα δίνοντάς του ελάχιστα απ’ τα κέρδη που αγανακτισμένος ο άλλος τον κάνει πέρα,

σέρνεται πελιδνός (=χλομός, ωχρός) κουρελής στα Χαυτεία, ψωμοζήτουλας στα παρασόκακα της Ομόνοιας,

ικέτης σε εκδότες για λίγες δεκάρες, με τους άλλους ποιητές και λογίους που δεν τους ταίριαζε η εικόνα του και δεν ενέκριναν τα τερτίπια του να τον περιφρονούν και να τον αποπαίρνουν.

Φαντάζεται κανείς τι μπορεί να είδε, να αφουγράστηκε, να βίωσε ο Μήτσος στα εκστασιακά του ταξίδια στην νταμίρα (=το χασίς, η λέξη είναι γνωστή κυρίως από ρεμπέτικα τραγούδια) της ουτοπίας,

στις μυτιές και στις ενδοφλέβιες, σε συνοπτικές συνευρέσεις με βίαιους μαχαλόμαγκες και εκβιαστές σε τεκεδάκια και χαμαιτυπεία της Τρούμπας,

σε άγρια μεθύσια παρέα με τον Ναπολέοντα (Λαπαθιώτη) σε τέτοιες και άλλες εμπειρίες, παράμερα από την «βουή του δρόμου» όπου σχηματίστηκε η «μορφή της ποιήσεώς» του μιας χούφτας ποιημάτων δηλαδή που έγραψε,

δημοσίευσε σε περιοδικά αλλά δεν πρόλαβε να δει τυπωμένη συλλογή με τ’ όνομά του» (Από τον Πρόλογο Ι στο βιβλίο των εκδόσεων όγδοο για τον Μήτσο Παπανικολάου).

Στον πρόλογο ΙΙ του ίδιου βιβλίου ο Γιώργος Μαρκόπουλος γράφει για «την πραγματικότητα του Πειραιά, όπου πέρασε την εφηβεία του, με τα φτηνά κρασοπουλειά, τα καταγώγια, τις χαμοκέλες (=χαμηλά και φτωχικά σπίτια),

τα χασισοποτεία και τους τεκέδες των λαϊκών συνοικιών των προαστίων της Αθήνας, επίσης το κάθε λογής αγοραίο ερωτικό «ψωνιστήρι» του κέντρου όταν βράδιαζε ή τα πλινθόκτιστα της Κοκκινιάς όπου μέσα στην παγερή δυστυχία μιας καμαρούλας με τα δυο τεράστια μάτια μιας λυπημένης μάνας που του ξυπνούσαν ασταμάτητα τις ενοχές για το κατάντημά του,

πέρασε στα στερνά του χρόνια, πριν η (πιο) μοιραία δόση των ναρκωτικών που κρυφά πήρε,

στο Δημόσιο ψυχιατρείο όπου οι φίλοι του από φιλευσπλαχνία για απεξάρτηση τον είχαν στείλει, βρίσκοντάς τον κουρελή, βρόμικο και ζητιάνο, έφερε και το τέλος του…

Μια κριτική για τον Μήτσο Παπανικολάου

Οι κριτικές για τον Μήτσο Παπανικολάου συνοψίζονται σε λίγες γραμμές από τον Γιώργο Μαρκόπουλο:

«στην ποίησή του ολόκληρη βασιλεύει το φθινόπωρο, ο χειμώνας, ο Γενάρης, η σκοτεινιά, οι αποχαιρετισμοί, το απόγευμα, οι χωρισμοί, οι χαμένες εφήμερες αγάπες, τα φαντάσματα, οι παραισθήσεις, οι «ίσκιοι»,

τα άδεια καφενεία και οι βραδινοί θάνατοι».


Το έργο του Μήτσου Παπανικολάου


Μόλις το 1966 ο Τάσος Κόρφης συγκέντρωσε τα έργα του Μ. Παπανικολάου (42 ποιήματα). Το 1968 ο ίδιος δημοσίευσε 51 ποιητικές μεταφράσεις και 9 πρωτότυπα κείμενα.

Το 1971 ο Φραγκίσκος Φαρμάκης «παρουσίασε» αθησαύριστα ποιήματα του Παπανικολάου.

Στο βιβλίο «ΜΗΤΣΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ: Ποιητικά έργα και Αθησαύριστα Πεζά», περιλαμβάνονται 65 ποιήματα του Παπανικολάου (τα δύο «Jean Cocteau» και «Βραδινοί Θάνατοι» («Πόσα Παιδιά θα δούμε τώρα») για πρώτη φορά και 11 πεζά, αθησαύριστα ως τώρα. Παραθέτουμε εδώ το ποίημα «Βραδινοί Θάνατοι» («Πόσα Παιδιά θα δούμε τώρα»).

Βραδινοί θάνατοι

Πόσα παιδιά θα δούμε τώρα
τώρα την ώρα που βραδιάζει,
με των γερόντων το μαράζι
να πλημμυρίζουνε τη χώρα.
Κι είν’ το μαράζι τους που σφάζει
κι είν’ ο καημός τους, σε μιαν ώρα
τόσο γλυκιά κι ελπιδοφόρα,
σαν ένα δάκρυ που δε στάζει…
Χτίζουνε σπίτια στ’ ακρογιάλι
τ’ άλλα παιδιά στην αμμουδιά,
και τούτα χτίζουν σπίτια πάλι…
Κι ίσως να το ’χει καταλάβει
που όλο κλαίει αυτή η βραδιά
για σας, παιδιά, –και σκλάβοι!…

«Μέσα στη βουή του δρόμου»…

Ο Μήτσος Παπανικολάου έγινε ευρέως γνωστός σχεδόν 60 χρόνια μετά τον θάνατό του, όταν οι Domenica το 2002 μελοποίησαν το ποίημά του «Μέσα στη βουή του δρόμου» το οποίο συμπεριλήφθηκε στο ομότιτλο C.D. τους.

Η κακία δεν είναι έμφυτη αλλά παράγεται και διδάσκεται στην παιδική ηλικία. Άλις Μίλερ



Πηγή:protothema

Ακολουθήστε το e-vima.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις


ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ.

 

Αίτημα Χατζηβασιλείου στον ΟΚΑΝΑ για διεύρυνση των υπηρεσιών αντιμετώπισης των εξαρτήσεων

Πρόταση στον Οργανισμό Κατά των Ναρκωτικών (ΟΚΑΝΑ), τον κατεξοχήν φορέα αντιμετώπισης των εξαρτήσεων στην Ελλάδα, για την επέκταση των υφιστάμενων υπηρεσιών του και την...

Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας – Ισχυρότερη και καλύτερα προετοιμασμένη για το μέλλον

Η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας, στην οποία τονίζεται η πρόοδος που έχει σημειωθεί στην πολιτική της ΕΕ για την...

Την ενίσχυση της προστασίας του καταναλωτή ζήτησε ο Κώστας Μπούμπας

Ολόκληρη η ομιλία του βουλευτή της Ελληνικής Λύσης Κώστα Μπούμπα για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Ανάπτυξης «Διατάξεις για την ενίσχυση της προστασίας του...

ΚΕΔΕ και ΕΕΤΑΑ: Διοργάνωσαν ημερίδα για τους νέους Οργανισμούς Εσωτερικής Υπηρεσίας

Ι. Καϊτεζίδης: «Ο ΟΕΥ είναι το κανονιστικό μας Δίκαιο, το Σύνταγμα των Δήμων μας» Χρήσιμος οδηγός και ίσως το πιο βασικό εργαλείο που θα βοηθήσει...

Διαβάστε επίσης

Δείτε επίσης.

 

Ευχάριστα τα νέα για την υγεία του Δημήτρη Σταρόβα: Κατάφερε να γράψει, άρχισε λογοθεραπεία

Πολύ καλύτερη φαίνεται να είναι η υγεία του Δημήτρη Σταρόβα, ο οποίος αφού υπέστη εγκεφαλικό, πλέον βρίσκεται νοσηλευόμενος στο Τζάνειο Νοσοκομείο. Ο Δημήτρης Σταρόβας βελτιώνεται...

Τραγωδία στο Ηράκλειο: Τουρίστρια σταμάτησε για να βγάλει selfie και έπεσε από γέφυρα

Νεκρή ανασύρθηκε μια νεαρή τουρίστρια που έπεσε από γέφυρα στο Ηράκλειο, την ώρα που προσπαθούσε να βγάλει μια φωτογραφία. Τη ζωή της έχασε μια τουρίστρια...

35 πράγματα για τα οποία θα χτυπήσεις το κεφάλι σου στον τοίχο καθώς μεγαλώνεις

Μετά από χρόνια και όσο μεγαλώνεις, το μόνο πράγμα που δεν θα πρέπει να κάνεις είναι να χτυπάς το κεφάλι σου στον τοίχο. Ξεκίνα...

Συνέχισε να διαβάζεις